Η κύρια εκδήλωσή των αιμορροΐδων είναι η απώλεια ζωηρού ερυθρού αίματος από το ορθό. Η ποσότητα είναι συνήθως μικρή και εκδηλώνεται ως φρέσκο αίμα στο χαρτί που σκουπιζόμαστε ή στη λεκάνη της τουαλέτας. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν περιπρωκτικό κνησμό, διαφυγή (ακράτεια) κοπράνων ή βλέννας ή/και πόνο σε περίπτωση θρόμβωσης. Οι εσωτερικές αιμορροΐδες τείνουν να αιμορραγούν περισσότερο από τις εξωτερικές, ενώ οι εξωτερικές είναι ορατές και περισσότερο ευαίσθητες στον πόνο και τον ερεθισμό. Οι διογκωμένες αιμορροΐδες είναι συχνό εύρημα στην κολονοσκόπηση, καθώς παρατηρούνται έως και στο 30-40% των περιπτώσεων.

Η διάγνωση ξεκινάει με την επισκόπηση του πρωκτικού δακτυλίου και ακολούθως με δακτυλική εξέταση. Οι εξωτερικές αιμορροΐδες είναι εύκολο να διαγνωστούν με την απλή επισκόπηση. Για τις εσωτερικές αιμορροΐδες ενδέχεται να χρειαστεί ορθοσκόπηση (με ορθοσκόπιο μιας χρήσης) ή ενδοσκόπηση (σιγμοειδοσκόπηση ή κολονοσκόπηση), καθώς η δακτυλική εξέταση μπορεί να είναι μη-διαγνωστική εάν οι αιμορροΐδες δεν είναι διογκωμένες και συνεπώς ψηλαφητές την ώρα της εξέτασης. Η επιλογή της μεθόδου, δηλαδή ορθοσκόπηση, σιγμοειδοσκόπηση ή κολονοσκόπηση εξαρτάται από διάφορους παράγοντες (ιστορικό, κλινικά συμπτώματα, εργαστηριακά ευρήματα).

Η αρχική προσέγγιση στους περισσότερους ασθενείς με πρόσφατης έναρξης αιμορροϊδοπάθεια είναι συντηρητική και συνίσταται σε τροποποίηση της διατροφής, του τρόπου ζωής και σε τοπική ή από του στόματος αγωγή προκειμένου να ανακουφιστούν τα συμπτώματα.

Έτσι, προτείνονται ως γενικά μέτρα:
• Αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών, κατανάλωσης υγρών και φυσικής δραστηριότητας
• Αποφυγή έντονης τάσης (straining) για να επιτευχθεί η εκκένωση όπως και παραμονής για πολύ ώρα στην τουαλέτα
• Βαθιά καθίσματα σε χλιαρό νερό (για μείωση της φλεγμονής και του οιδήματος και για να χαλαρώσει ο σφιγκτήρας) όταν υπάρχει ερεθισμός ή θρόμβωση των αιμορροΐδων
• Μαλακτικά κοπράνων ή/και ωσμωτικώς δρώντα καθαρτικά σε περίπτωση δυσκοιλιότητας
• Τοπικά αναλγητικά (όπως λιδοκαΐνη) για τον πόνο
• Φλαβονοειδή (Daflon) για τον ερεθισμό και την αιμορραγία
• Τοπικά κορτικοστεροειδή για την ανακούφιση από κνησμό

Όταν τα παραπάνω μέτρα δεν επαρκούν και ο ασθενής εξακολουθεί να εμφανίζει συμπτώματα σκεφτόμαστε την επεμβατική αντιμετώπιση της αιμορροιδοπάθειας, είτε ενδοσκοπικά ή χειρουργικά. Η ενδοσκοπική απολίνωση συνιστάται για εσωτερικές αιμορροΐδες βαθμού Ι-ΙΙΙ ενώ η χειρουργική θεραπεία συνιστάται σε αιμορροΐδες τρίτου ή τετάρτου βαθμού, σε περιπτώσεις αποτυχίας της συντηρητικής αγωγής ή ενδοσκοπικής αντιμετώπισης και στις εξωτερικές αιμορροΐδες. Σήμερα διατίθενται αρκετές νέες χειρουργικές τεχνικές με λιγότερες επιπλοκές και μετεγχειρητικό άλγος, σε σύγκριση με την παραδοσιακή αιμορροϊδεκτομή.

Συνήθως είναι ασυμπτωματικά αλλά μπορεί να προκαλούν κνησμό. Ωστόσο, τα κονδυλώματα συνήθως έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη ψυχολογία τόσο του ατόμου που τα έχει αλλά και των συντρόφων του/της.

Για τη διάγνωση είναι απαραίτητη αρχικά η εκτίμηση από δερματολόγο και ενδεχομένως η λήψη βιοψιών. Όταν υπάρχουν ορατά κονδυλώματα στην περι-πρωκτική περιοχή συνιστάται η ορθοσκόπηση για τον αποκλεισμό κονδυλωμάτων που βρίσκονται εντός του πρωκτικού σωλήνα.

Η πορεία τους δεν είναι προκαθορισμένη: κάποια μετά τη διάγνωση αυξάνονται σε μέγεθος και αριθμό ενώ άλλα υποχωρούν αυτόματα. Εκτιμάται, ότι στο 1/3 των ατόμων τα κονδυλώματα θα έχουν υποχωρήσει σε λίγους μήνες. Ωστόσο, ακόμα και να υποχωρήσουν τα κονδυλώματα η λοίμωξη από HPV μπορεί να παραμείνει, με υπαρκτό τον κίνδυνο υποτροπής/επανεμφάνισης.

Tα κονδυλώματα πολύ σπάνια θα εξελιχθούν σε καρκίνο και αυτό συνήθως θα συμβεί σε άτομα με ανοσοκαταστολή. Ωστόσο, ο ίδιος ο ιός HPV έχει συσχετιστεί με ανάπτυξη καρκίνου.

Τα εξωτερικά κονδυλώματα μπορούν να αντιμετωπιστούν από δερματολόγο-χειρουργό και έχουν εφαρμοστεί διάφορες μέθοδοι με επιτυχία, όπως εκτομή, κρυοθεραπεία, ηλεκτροχειρουργική, τοπική εφαρμογή κρέμας/αλοιφής.
Τα εσωτερικά κονδυλώματα (ορατά κατά την ορθοσκόπηση-ενδοσκόπηση) αντιμετωπίζονται ενδοσκοπικά με καυτηριασμό APC.

Προκαλείται συνήθως από τραυματισμό (δυσκοιλιότητα, ερωτική επαφή) και δημιουργία μιας μικρής σχάσης (σκίσιμο) στο δέρμα του πρωκτικού σωλήνα. Η έκθεση του μυός που βρίσκεται κάτω από το δέρμα οδηγεί σε σύσπαση αυτού, με αποτέλεσμα να προκαλείται έντονος πόνος αλλά και μείωση της τοπικής ροή αίματος, η οποία παρεμποδίζει την επούλωση. Έτσι, σε ένα ποσοστό έως και 40% των περιπτώσεων η ραγάδα μπορεί να εξελιχθεί σε χρόνια.

Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη ραγάδας διαδραματίζουν παράγοντες όπως η τοπική αιμάτωση και η τάση (πίεση) του σφιγκτήρα του πρωκτού.

Στη συντριπτική τους πλειονότητα (90%) οι ραγάδες εντοπίζονται στην οπίσθια μέση γραμμή (6η ώρα), ενώ η αμέσως συχνότερη εμφάνιση είναι στην πρόσθια (12η ώρα). Πλάγιες ραγάδες είναι σπάνιες και συνήθως οφείλονται σε υποκείμενο αίτιο (κοκκιωματώδης νόσος, Crohn), σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) ή ακόμα και κακοήθεια.

Από κλινικής απόψεως, το κύριο χαρακτηριστικό είναι ο πόνος που επιδεινώνεται με την εκκένωση. Ο πόνος αυτό συνήθως διαρκεί αρκετή ώρα και είναι αρκετά έντονος. Μπορεί επίσης να υπάρχει και απώλεια αίματος και αυτό καθιστά δύσκολη τη διαφορική διάγνωση από τις αιμορροΐδες. Η ραγάδα η οποία επιμένει για διάστημα άνω των 8 εβδομάδων θεωρείται χρόνια ραγάδα.

H αρχική διερεύνηση περιλαμβάνει επισκόπηση, δακτυλική εξέταση και ενδεχομένως ορθοσκόπηση από τον εξειδικευμένο ιατρό, ενώ αν συνυπάρχει αιμορραγία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί ενδοσκόπηση προς αποκλεισμό άλλων πιθανών αιτιών. Στις περισσότερες περιπτώσεις το κλινικό ιστορικό και η επισκόπηση επαρκούν για τη διάγνωση.

Η θεραπεία της ραγάδας του πρωκτού είναι κατά βάση συντηρητική και περιλαμβάνει μαλακτικά κοπράνων και τοπική θεραπεία (αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη-επουλωτικά, αγγειοδιασταλτικά). Πολύ σημαντική είναι η πρόληψη η οποία συνίσταται στην αποφυγή της δυσκοιλιότητας αλλά και της διάρροιας με κατάλληλη διατροφή (φυτικές ίνες, υγρά, φαρμακευτική αγωγή).

Σε περίπτωση χρόνιας ραγάδας ή ραγάδας η οποία προκαλεί έντονα συμπτώματα που δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική αγωγή προτείνεται η χειρουργική θεραπεία (συνήθως πλάγια σφιγκτηροτομή). Ένας άλλος τρόπος, λιγότερο επεμβατικός από τη χειρουργική επέμβαση είναι η έγχυση βοτουλινικής τοξίνης στη ραγάδα του πρωκτού.